การบูรณาการแนวคิดนวัตกรรมเชิงพื้นที่กับเศรษฐกิจ BCG เพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจฐานรากด้วยไผ่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาศักยภาพ โอกาส และความท้าทายในการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรไผ่ในระดับเศรษฐกิจฐานรากตามบริบทของแต่ละพื้นที่ 2) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมไผ่ในระดับชุมชนให้สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) โดยคำนึงถึงความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม และ 3) เพื่อพัฒนากลยุทธ์หรือแนวทางเชิงพื้นที่ในการส่งเสริมผลิตภัณฑ์และบริการจากไผ่เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกรวม 32 คน
ผลการศึกษาพบว่า การบูรณาการแนวคิดนวัตกรรมเชิงพื้นที่เข้ากับเศรษฐกิจ BCG เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากจากไผ่มีศักยภาพสูงในการสร้างมูลค่าเพิ่มและรายได้ให้ชุมชน โดยไผ่สามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงได้หลากหลาย เช่น เส้นใยสิ่งทอ, ถ่านไผ่, ไผ่อัดขึ้นรูปสำหรับเฟอร์นิเจอร์และวัสดุก่อสร้าง ทุกส่วนของไผ่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมด เกิดของเสียน้อยที่สุด เศษเหลือสามารถนำไปทำเป็นเชื้อเพลิงชีวมวลหรือปุ๋ยหมักได้ และเป็นพืชที่เติบโตเร็วช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ได้ดี แต่การพัฒนาเศรษฐกิจไผ่ในระดับฐานรากยังคงการขาดองค์ความรู้และเทคโนโลยี การเข้าถึงแหล่งเงินทุนและตลาด การบริหารจัดการทรัพยากรป่าไผ่ แนวทางและกลยุทธ์ในการพัฒนาเน้นการสร้าง ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน นวัตกรรมเชิงพื้นที่ เป็นกลไกหลักที่ช่วยให้ชุมชนสามารถนำทรัพยากรไผ่ที่มีอยู่มาสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ภายใต้กรอบของ เศรษฐกิจ BCG ที่มุ่งเน้นการสร้างมูลค่าเพิ่มโดยใช้หลักการเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว และผลลัพธ์สุดท้ายของการบูรณาการทั้งหมดนี้ก็คือการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ เศรษฐกิจฐานราก ทำให้ชุมชนมีรายได้ มีอาชีพ และสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). โมเดลเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
วรนุช ชื่นฤดีมล, และคณะ. (2555). การคืนภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านงานจักสานไม้ไผ่ในจังหวัดอ่างทอง. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Cooke, P. (2001). Regional innovation systems, clusters, and the knowledge economy. Industrial and Corporate Change, 10(4), 945–974.
Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the circular economy. Cowes: Ellen MacArthur Foundation.
Flyvbjerg, B. (2006). Five misunderstandings about case-study research. Qualitative Inquiry, 12(2), 219–245. https://doi.org/10.1177/1077800405284363
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2018). Bamboo for sustainable development. Rome: FAO.
International Bamboo and Rattan Organization. (2020). Global assessment of bamboo and rattan 2020. International Bamboo and Rattan Organization.
Kevin Morgan. (2017). Nurturing novelty: Regional innovation policy in the age of smart specialisation. Environment and Planning C: Politics and Space, 35(4), 569–583.
Liese, W., & Köhl, M. (2015). Bamboo: The plant and its uses. Springer International Publishing.
Murray, R., Caulier-Grice, J., & Mulgan, G. (2010). The open book of social innovation. The Young Foundation and Nesta.
OECD. (2010). Regional development policies in OECD countries. OECD Publishing.
OECD. (2013). Innovation-driven growth in regions: The role of smart specialisation. OECD Publishing.
Office of the National Economic and Social Development Council. (2021). Bio-Circular-Green Economy Model. NESDC.
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge University Press.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage Publications.
Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition. Harvard Business Review, 76(6), 77–90.
Ritchie, J., Lewis, J., McNaughton Nicholls, C., & Ormston, R. (Eds.). (2013). Qualitative research practice: A guide for social science students and researchers (2nd ed.). Sage Publications.
Seravalli, G. (2015). A new development agenda for the European Union: The role of place-based development. Routledge.
United Nations Environment Programme. (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. UNEP.
Van der Lugt, P. (2008). Design interventions for stimulating bamboo commercialization: Dutch design meets bamboo as a replicable model (Doctoral dissertation). Delft University of Technology.
