ศึกษาวิเคราะห์ คุณค่างานบุญทอดกฐินที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักสามประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับคุณค่า ทั้งในเชิงพุทธศาสนา ปรัชญา และมิติทางสังคม 2) เพื่อศึกษาคุณค่าในงานบุญทอดกฐินที่สะท้อนถึงมิติทางศาสนา วัฒนธรรม และเศรษฐกิจในสังคมไทย และ 3) เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของงานบุญทอดกฐินที่ส่งผลต่อสังคมไทยทั้งในด้านจิตใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม และการพัฒนาทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเน้นการวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารทางพุทธศาสนา คัมภีร์ทางศาสนา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการสัมภาษณ์เชิงลึกกับพระสงฆ์ ผู้นำชุมชน และประชาชนที่มีส่วนร่วมในพิธีกรรมบุญทอดกฐิน
ผลการวิจัยพบว่า งานบุญทอดกฐินมีคุณค่าหลายมิติ ได้แก่ มิติทางศาสนา เป็นการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ส่งเสริมศรัทธาของพุทธศาสนิกชน และสร้างความสามัคคีในหมู่ชุมชน มิติทางสังคมและวัฒนธรรม เป็นศูนย์กลางของกิจกรรมทางสังคม ส่งเสริมความร่วมมือและความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ระหว่างบุคคล มิติทางเศรษฐกิจ มีบทบาทในการกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่นผ่านการใช้จ่ายในงานบุญและการบริโภคสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้อง มิติทางจิตใจและจริยธรรม เป็นโอกาสในการฝึกฝนตนเองผ่านการให้ทาน การเสียสละ และการสร้างบุญกุศล จากการวิเคราะห์พบว่า งานบุญทอดกฐินไม่ได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญที่มีอิทธิพลต่อความมั่นคงของพุทธศาสนา ความกลมเกลียวของสังคม และการพัฒนาเศรษฐกิจในระดับชุมชน อันสะท้อนถึงคุณค่าที่ลึกซึ้งและมีผลต่อสังคมไทยในหลายด้าน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จันทร์เพ็ญ, ศิริพร. (2564). ผลกระทบทางเศรษฐกิจของพิธีทอดกฐินในชุมชนท้องถิ่น. วารสารเศรษฐศาสตร์และการพัฒนา, 8(1), 120-135.
บุญชู. (2561). การเปลี่ยนแปลงของพิธีทอดกฐินในยุคสมัยใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 29(2), 102-120.
พระไตรปิฎก. (2525). พระไตรปิฎก (ฉบับสมบูรณ์). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (พ.ศ. 2500). ธรรมะเรื่องการให้ (dāna).
พิชญา. (2564). ผลกระทบทางวัฒนธรรมของงานทอดกฐินในสังคมเมืองและชนบท. วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นภัสสร. (2565). แนวโน้มและการเปลี่ยนแปลงของงานทอดกฐินในสังคมสมัยใหม่. รายงานการวิจัย, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สมาคมส่งเสริมพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย. (2565). ประวัติและความสำคัญของงานบุญทอดกฐิน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมะ.
สมชาย. (2562). คุณค่าทางศาสนาและจิตใจของงานบุญทอดกฐินในสังคมไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สารานุกรมพุทธศาสนา. (2548). บุญกิริยาวัตถุและงานทอดกฐิน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สยาม.
สำนักพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2566). คู่มือการจัดงานบุญทอดกฐิน: แนวทางและประเพณี. นนทบุรี: สำนักพิมพ์กรมการศาสนา.
เศรษฐา ศิลาอ่อน. (2554). ผลกระทบทางเศรษฐกิจของงานบุญประเพณีท้องถิ่น: กรณีศึกษางานทอดกฐิน. วารสารสังคมศาสตร์, 22(3), 45-67.
วิริยะ, ธีรชัย. (2563). บทบาทของงานบุญทอดกฐินในการสร้างความสามัคคีของชุมชนไทย. วารสารสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 12(2), 45-60.
อนันต์. (2560). บทบาทของงานทอดกฐินในการเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างพระสงฆ์และชุมชน. วารสารสังคมวิทยา, 22(3), 80-95.
Frankena, W. K. (1973). Ethics. Prentice-Hall.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.
Gethin, R. (1998). The foundations of Buddhism. Oxford University Press.
Harvey, P. (2000). An introduction to Buddhism: Teachings, history and practices. Cambridge University Press.
Jackson, P. (1989). Thai Buddhist festivals and the construction of community. Journal of Southeast Asian Studies, 20(1), 57-79.
Kagan, S. (1998). Normative ethics. Westview Press.
Keyes, C. F. (1983). The religious tradition of Thailand. In Asia: Tradition and Change.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Rahula, W. (1974). What the Buddha taught. Grove Press.
Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. In M. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 25, pp. 1-65). Academic Press.
Swearer, D. K. (1995). The Buddhist world of Southeast Asia. State University of New York Press.
Tambiah, S. J. (1976). World conqueror and world renouncer: A study of Buddhism and polity in Thailand against a historical background. Cambridge University Press.
Urkheim, E. (1912). The elementary forms of religious life.
Vandergeest, P. (1996). The political ecology of peasant-state relations in Thailand. The Journal of Asian Studies, 55(2).