วิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายการไกล่เกลี่ยคดีอาญา กับกระบวนการไกล่เกลี่ย ของพระภิกษุสงฆ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎีและกฎหมายที่เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยคดีอาญาและกระบวนการไกล่เกลี่ยของพระภิกษุสงฆ์ 2. เพื่อศึกษากฎหมายที่เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยในคดีอาญาและกระบวนการไกล่เกลี่ยของพระภิกษุสงฆ์ 3. เพื่อศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบการไกล่เกลี่ยคดีอาญากับกระบวนการไกล่เกลี่ยของพระภิกษุสงฆ์ 4. เพื่อหาแนวทางปรับปรุงพัฒนากฎหมายที่เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยคดีอาญาและกระบวนการไกล่เกลี่ยของพระภิกษุสงฆ์ ให้เหมาะสมตามแนวคิดทฤษฎี และแนวปฏิบัติทางกฎหมาย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กฎหมาย พระราชบัญญัติ กฎมหาเถรสมาคม พระธรรมวินัย ตำราวิชาการ งานวิจัย และคำพิพากษาที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญซึ่งประกอบด้วยนักกฎหมาย นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา พระภิกษุผู้ปฏิบัติหน้าที่ระงับอธิกรณ์ และผู้ทรงคุณวุฒิด้านการไกล่เกลี่ย โดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการวิจัย และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัญหาในกระบวนการไกล่เกลี่ยของคณะสงฆ์ ปัจจุบันขาดมาตรฐานและขั้นตอนที่ชัดเจนในการระงับข้อพิพาท ขาดบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน รวมถึงขาดกลไกเชิงกฎหมายที่มีสภาพบังคับในการยอมรับผลการไกล่เกลี่ยที่เป็นรูปธรรม 2. หลักการและทฤษฎีการไกล่เกลี่ยเชิงบูรณาการ การไกล่เกลี่ยเป็นกระบวนการยุติธรรมทางเลือกที่เน้นความสมัครใจ รักษาความสัมพันธ์ โดยต้องเปลี่ยนผ่านจากทฤษฎีการแข่งขัน มาสู่ ทฤษฎีการแก้ปัญหา และ ทฤษฎีความขัดแย้ง เพื่อบริหารจัดการความขัดแย้งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก 3. ด้านศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ย ควรส่งเสริมให้พระภิกษุผู้ทำหน้าที่ระงับอธิกรณ์มีความเชี่ยวชาญทั้งกฎหมายบ้านเมืองและพระธรรมวินัย โดยยึดหลัก อธิกรณสมถะ7 เป็นรากฐาน ประยุกต์ร่วมกับทักษะการไกล่เกลี่ยเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทสังคมปัจจุบัน 4. การจัดทำมาตรฐานและโครงสร้างรองรับ ควรจัดทำคู่มือแนวปฏิบัติ ที่มีขั้นตอนชัดเจน และแต่งตั้งคณะกรรมการผู้ไกล่เกลี่ยที่มีคุณสมบัติเหมาะสม เพื่อสร้างระบบที่มีความโปร่งใสและเป็นธรรม 5. บทบาทเชิงรุกของหน่วยงานสนับสนุน สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติควรเป็นแกนกลางในการส่งเสริมองค์ความรู้ พัฒนาหลักสูตรอบรมผู้ไกล่เกลี่ย และประสานงานบูรณาการร่วมกับหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม เพื่อให้การระงับอธิกรณ์และการไกล่เกลี่ยในคณะสงฆ์มีประสิทธิภาพสูงสุด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ และคณะ. (2550). การไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทและความขัดแย้งในชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
คชาภรณ์ คำสอนทา และคณะ. (2558). กระบวนการและขั้นตอนการระงับอธิกรณ์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์, 3(1), 74–75.
ชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย. (2556). หลักการและแนวคิดในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท: ทนายความผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ฝ่ายวิชาการสภาทนายความ.
ชลัท ประเทืองรัตนา. (2557). รูปแบบและกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์โดยใช้ครอบครัวและชุมชนเป็นฐาน: ศึกษากรณีศูนย์สันติวิธีสาธารณสุข (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารกระบวนการยุติธรรม). คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ฐิติมา บุญประเสริฐ และคณะ. (2562). กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562: ศึกษาเฉพาะกรณีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นสอบสวน (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
นันทวัน วงษ์สุภักดี. (2563). การไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นสอบสวน: ศึกษา พ.ร.บ.การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
เนาวรัตน์ พลายร้อย และคณะ. (2562). รูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ จังหวัดระนอง (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
บุญยกาญจน์ อินทรบุตร. (2553). กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทโดยบุคคลภายนอกในคดีอาญา: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างประเทศไทยและประเทศสหรัฐอเมริกา (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชรัตนกวี (ไสว สุจิตฺโต). (2523). คำอธิบายกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) ว่าด้วยการลงนิคหกรรม ภาควิชาการและภาคปฏิบัติ พร้อมด้วยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 และกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ธีรพงษ์การพิมพ์.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
เสวก สุบรรณเกตุ. (2526). บทบัญญัติในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ไทย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สรวิศ ลิมปรังษี. (2550). การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและการระงับข้อพิพาททางเลือก. กรุงเทพฯ: สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานศาลยุติธรรม.
อธิราช มณีภาค. (2546). การศึกษาเปรียบเทียบกระบวนการยุติธรรมในพระวินัยปิฎกกับกระบวนการยุติธรรมของกฎหมายไทย (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
