รูปแบบการจัดการภาวะวิกฤตที่ส่งผลต่อการดำเนินงานของโรงพยาบาลยุคใหม่ ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบเชิงยืนยันของการจัดการภาวะวิกฤต ความยืดหยุ่นเชิงองค์การและการดำเนินงานของโรงพยาบาลยุคใหม่ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร 2) เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างการจัดการภาวะวิกฤต ความยืดหยุ่นเชิงองค์การและการดำเนินงานของโรงพยาบาลยุคใหม่ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร ประชากรเป้าหมายคือบุคลากรในโรงพยาบาลภาครัฐและเอกชนจำนวน 118,743 คน โดยกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน ด้วยสูตรของ Yamane ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 และใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ครอบคลุมตัวแปร การจัดการภาวะวิกฤติ (30 รายการ) ความยืดหยุ่นเชิงองค์การ (15 รายการ) และการดำเนินงานของโรงพยาบาล (25 รายการ) ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC = 0.67–1.00) และมีค่าความเชื่อมั่นในระดับสูง (Cronbach’s Alpha = 0.93) การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) และการวิเคราะห์สมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM)
ผลการวิจัยพบว่า (1) โมเดลการวัดสำหรับการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีเยี่ยม (CFI ≥ 0.997, RMSEA ≤ 0.019) ตัวแปรทุกตัว มีค่าน้ำหนักเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน และ (2) โมเดลเชิงโครงสร้างมีความสอดคล้องในระดับสูง (χ²/df = 1.035, CFI = 0.994, RMSEA = 0.013) โดยการจัดการภาวะวิกฤตมีอิทธิพลทางตรงต่อความยืดหยุ่นเชิงองค์การ (β = 0.872) ความยืดหยุ่นเชิงองค์การ มีอิทธิพลทางตรงต่อการดำเนินงานของโรงพยาบาล (β = 0.823) การจัดการภาวะวิกฤตมีอิทธิพลทางตรงต่อการดำเนินงานของโรงพยาบาล (β = 0.351) นอกจากนี้ ความยืดหยุ่นเชิงองค์การเป็นตัวแปรคั่นกลางระหว่างการจัดการภาวะวิกฤตกับการดำเนินงานของโรงพยาบาลยุคใหม่ (β = 0.717) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงานสถิติสถานพยาบาลและทรัพยากรด้านสาธารณสุข พ.ศ. 2568. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการบริหารจัดการระบบบริการสุขภาพในสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด 19. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
กัญญา รัตนากานต์ลยา, อภิชาต สุคนธ์สาร, สุนทร วังศรีขุน และ ชนิกา จันทร์ประสิทธิ์. (2565). การเสริมสร้างความพร้อมของโรงพยาบาลต่อการรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมในภาคกลางของประเทศไทย: มุมมองของบุคลากรโรงพยาบาล. วารสารการพยาบาลคลินิก, 31(7–8), 1073–1081. https://doi.org /10.1111/jocn.1597
มู หล่าย, กฤษฎา โรจนพิทยากร, มนตรี ศรียประเสริฐ, ปางคะ เข็มเงิน และ ฐิติปภา สุขศรี. (2565). การพัฒนาระบบบริการของโรงพยาบาลบุษราคัม. วารสารกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 18(3), 37–46.
รุ่งโรจน์ สงสระบุญ. (2565). ตัวชี้วัดคุณภาพการบริการโดยรวมของโรงพยาบาลเอกชนในประเทศไทย. Journal of Arts Management, 6(1), 471–481.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). การสำรวจสถานการณ์กำลังคนด้านสุขภาพของประเทศไทย พ.ศ. 2567–2568. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Atkinson, P., et al. (2024). Assessing healthcare leadership and management for resilience and performance during crisis: The HERO-36. Health Care Management Review, 49(1), 14–22.
Barton, L. (2008). Crisis leadership now: A real-world guide to preparing for threats, disaster, sabotage and scandal. US: MeGraw Hill.
Bocean, C. G., & Varzaru, A. A. (2025). Health status in the era of digital transformation and sustainable economic development. BMC Health Services Research, 25(343). https://doi. org/10.1186/s12913-025-12498-y
Buchbinder, S. B., & Thompson, J. M. (2020). Introduction to health care management (4th ed.). Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning.
Bundy, J., Pfarrer, M. D., Short, C. E., & Coombs, W. T. (2017). Crises and crisis management: Integration, interpretation, and research development. Journal of Management, 43(6), 1661–1692. https://doi.org/10.1177/0149206316680030
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge.
Channuwong, S., Ruksat, S., Ploychum, S. (2018). An integration of Buddhist teachings in stress
management. Journal of Community Development Research, 11(4), 148-158.
Channuwong, S., & Ruksat. (2022). Buddhist teachings for improving mental health during the COVID-19 pandemic. The Journal of Behavioral Sciences, 17(2), 29-41.
Chen, C., Zheng, X., Zhang, M., Zhang, L., Chen, W., He, S., Mu, H., Hu, X., & Lang, H. (2025). Developing a crisis leadership evaluation system for Chinese nursing staff during major infectious disease emergencies: A modified Delphi study. BMC Nursing, 24, 423. https://doi. org/ 10.1186/s12912-025-03050-8
Coombs, W. T. (2007). Protecting organization reputations during a crisis: The development and application of situational crisis communication theory. Corporate Reputation Review, 10(3), 163–177. https://doi.org/10.1057/palgrave.crr.1550049
Coombs, W. T. (2010). Ongoing Crisis communication: Planning, managing, and responding. (3rd Ed), Thousand Oaks, CA: Sage.
Dolcini, A., et al. (2025). Integrating environmental sustainability into hospitals performance management systems: A scoping review. BMC Health Services Research, 25(764).
Duchek, S. (2020). Organizational resilience: A capability-based conceptualization. Business Research, 13(1), 215–246.
Fink, S. (1986). Crisis management: Planning for the inevitable. American Management Association.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
Institute of Medicine. (2000). To err is human: Building a safer health system. National Academies Press.
Karamitri, I., et al. (2017). Knowledge management practices in healthcare settings: a systematic review. The International journal of health planning and management, 32(1), 4–18. https://doi.org/10.1002/hpm.2303
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). The Guilford Press.
Kushnir, T., & Yazgan, S. (2024). Digital transformation and resilience in healthcare systems post-COVID-19. Health Systems Journal.
Luburić, R. (2019). A model of crisis prevention (Based on managing change, quality management and risk management). Journal of Central Banking Theory and Practice, 8(2), 33–49. https://doi.org/10.2478/jcbtp-2019-0012
Mitroff, I. I. (2007). Best practices in leading under crisis: Bottom-up leadership, or how to be a crisis champion. In J. A. Conger & R. E. Riggio (Eds.), The practice of leadership (. 263–276). Jossey-Bass.
Pattaraporncharoen, P., Saelee, C., Aranyakan, S., & Suntornkan, W. (2023). Hospital evacuation readiness of Thai hospitals using flexible surge capacity concept: A survey in 42 hospitals. Prehospital and Disaster Medicine, 38(S1), s21–s22. https://doi.org/10.1017/S104902 3X23003965
Pearson, C. M., & Clair, J. A. (1998). Reframing Crisis Management. The Academy of Management Review, 23(1), 59–76. https://doi.org/10.2307/259099
Plsek, P. E., & Greenhalgh, T. (2001). Complexity science: The challenge of complexity in health care. BMJ, 323(7313), 625–628.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903.
Roychowdhury D. (2020). 2019 Novel Coronavirus Disease, Crisis, and Isolation. Frontiers in psychology, 11, 1958. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01958
Ruohonen, J., et al. (2024). Cyber crisis management and organizational response strategies. Computers & Security.
Sætren, G. B., Vaag, J. R., & Lund, M. S. (2024). What and how to train for strategic crisis management: A systematic literature review. Journal of Contingencies and Crisis Management, 32, e12568. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12568
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2016). A beginner’s guide to structural equation modeling (4th ed.). Routledge.
Seyghalani Talab, F., Ahadinezhad, B., Khosravizadeh, O., & Amerzadeh, M. (2024). A model of the organizational resilience of hospitals in emergencies and disasters. BMC Emergency Medicine, 24(105). https://doi.org/10.1186/s12873-024-01026-6
Stan, F. A. (2022). The role of operations management in modern organizations [Dissertation]. Bucharest Academy of Economic Studies.
Souvatzi, S., et al. (2024). Multidimensional impacts of healthcare crises. Health Policy and Systems Research.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
Tagarev, T., & Ratchev, V. (2020). Crisis management framework: Prevention, preparedness, response, and recovery. [Source not fully specified].
Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage Publications.
Winzer, H., Stevik, T. K., & Scholderer, J. (2024). Internal crisis communication in hospitals: The choice of communication channels and its impact on effectiveness. Journal of Contingencies and Crisis Management, 32, e70008.
World Health Organization. (2020). Strengthening the health systems response to COVID-19: Technical guidance. https://www.who.int
Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper and Row.
