แนวทางการพัฒนาชีวิตตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 3 ของผู้ปฏิบัติธรรม วัดบางสะแกนอก แขวงตลาดพลู กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพการปฏิบัติธรรมของผู้มาปฏิบัติธรรมวัดบางสะแกนอก 2) เพื่อศึกษาหลักบุญกิริยาวัตถุ 3 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท และ 3) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาชีวิตตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 3 ของผู้ปฏิบัติธรรมวัดบางสะแกนอก แขวงตลาดพลู กรุงเทพมหานคร การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 รูป/คน นำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีเรียบเรียงบรรยายเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า ผู้มาปฏิบัติธรรมส่วนใหญ่มีความศรัทธาและมุ่งแสวงหาความสงบทางจิตใจผ่านกิจกรรมสวดมนต์ นั่งสมาธิ ฟังธรรม และรักษาศีล เพื่อลดความเครียดจากสภาพสังคมเมือง โดยทางวัดได้ดำเนินกิจกรรมตามหลักบุญกิริยาวัตถุ 3 หรือทางแห่งการทำบุญเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน แม้จะยังขาดระบบการจัดการร่วมสมัยที่มีประสิทธิภาพก็ตาม ในส่วนของหลักพุทธธรรม คัมภีร์เถรวาทระบุว่า บุญกิริยาวัตถุ 3 เป็นหลักการพัฒนากาย วาจา และใจ ประกอบด้วย ทานมัย (การให้เพื่อละความตระหนี่และเห็นแก่ตัว) สีลมัย (การรักษากายวาจาให้สุจริตปกติสุข) และ ภาวนามัย (การฝึกจิตให้บริสุทธิ์เพื่อกำจัดอวิชชา) ซึ่งทุกภาคส่วนเห็นสอดคล้องกันว่าเป็นเข็มทิศสำคัญในการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณธรรม สำหรับแนวทางการพัฒนาชีวิตอย่างยั่งยืนของผู้ปฏิบัติธรรมในพื้นที่ย่านตลาดพลูตามกรอบ 3Y–4R–V Model ได้มีการบูรณาการหลักธรรมทั้ง 3 ด้าน คือ ด้านทานมัย เน้นการเสียสละวัตถุทาน แรงกาย และธรรมทานเพื่อสืบทอดอายุพระศาสนาและช่วยเหลือชุมชน ด้านสีลมัย มุ่งควบคุมพฤติกรรมด้วยศีล 5 และศีล 8 ผ่านกิจกรรมอบรมคุณธรรมเพื่อสร้างระเบียบวินัยและลดความขัดแย้ง และด้านภาวนามัย เน้นการเจริญสติปัฏฐาน 4 ในทุกอิริยาบถเพื่อให้เกิดปัญญารู้เท่าทันรูปนาม ไม่ตกเป็นทาสของความโลภ ความโกรธ และความหลง การพัฒนาชีวิตเช่นนี้ช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตอย่างรอบด้าน ทำให้บุคคลรู้หลักสัปปายะ ดำเนินชีวิตด้วยศรัทธาและเหตุผล ตลอดจนมีจิตสาธารณะอันเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งและสันติสุขให้แก่สังคมเมืองอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กันตภณ หนูทองแก้ว. (2556). การนำหลักบุญกิริยาวัตถุมาใช้ในวิถีชีวิตของประชาชน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, สถาบันวิจัยญาณสังวร.
จิราพร รักการ. (2563). ทฤษฎีทางจิตเวชศาสตร์และการพยาบาลจิตเวช. วิทยาลัยพยาบาลและสุขภาพ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.
ดาไล ลามะ, & คัทเลอร์, ไฮเวิร์ด ซี. (2553). ศิลปะแห่งความสุข: คู่มือในการใช้ชีวิต (วัชรีวรรณ ชัยวรศิลป์, ผู้แปล; พิมพ์ครั้งที่ 6). สำนักพิมพ์อิเทอร์นัล อิงค์.
ธนิต อยู่โพธิ์. (2539). อานิสงส์วิปัสสนากัมมัฏฐาน (พิมพ์ครั้งที่ 6). บุญนิธิพุทธจักร.
ธิติพร สุวรรณอำภา. (2557). ผลของโปรแกรมการพยาบาลโดยใช้บุญกิริยาวัตถุสามต่อความผาสุกทางจิตวิญญาณของผู้ป่วยโรคมะเร็ง. วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญมี แท่นแก้ว. (2546). ประวัติศาสตร์ต่าง ๆ และปรัชญาธรรม. โอเดียนสโตร์.
พระครูธรรมธรสุนทร กวิสฺสโร (เพ็งอาจ). (2558). ศึกษาทัศนคติต่อการถวายสังฆทานของชาวพุทธกลุ่มวัยรุ่น: กรณีศึกษาวัดจระเข้ใหญ่ อำเภอบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูปลัดกิตติวัฒน์ (เมธวัจน์ สีลภูสิโต). (2560). การปฏิบัติบุญกิริยาวัตถุของพุทธศาสนิกชน: ศึกษาเฉพาะกรณีพุทธศาสนิกชนวัดบางนานอก. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 30). มูลนิธิธรรมทานกุศลจิต.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2539). ธรรมนูญชีวิต ฉบับสองพากย์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). สหธรรมิก.
พระศรีรัชมงคลบัณฑิต, พระมหาขนบ เข้ทอง , พระมหาสมสักดิ์ ธมฺมโชติโก , & พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป (2565). การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมด้วยการเล่านิทานธรรมบทแก่เยาวชนในอำเภอพุทธมณฑลจังหวัดนครปฐม. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 27(1), 67–79. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index. php/phiv/article/view/257080
ศิริขรินทร์ ไชยนา และคณะ. (2549). การบำเพ็ญบุญตามหลักบุญกิริยาวัตถุของนักเรียนวิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, สถาบันญาณสังวร.
สมศักดิ์ ดวงสีเสน. (2534). บุญกิริยาวัตถุ 3 ของพุทธศาสนิกชนไทยในท้องถิ่นที่กำลังเปลี่ยนไปสู่สังคมอุตสาหกรรมใหม่: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างผู้มีอาชีพเกษตรกรรมกับลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี.