รูปแบบการสื่อสารเพื่อสร้างความร่วมมือในการจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษาเทศบาลนครปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาการนำเสนอปัญหา แนวทางการจัดการ และบทบาทของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในตัวบทสื่อของเทศบาลนครปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี (2) วิเคราะห์รูปแบบ องค์ประกอบ และกลยุทธ์การสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจ การมีส่วนร่วม และความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ และ (3) สังเคราะห์รูปแบบการสื่อสารเพื่อสร้างความร่วมมือในการจัดการปัญหา PM2.5 ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก การศึกษาเอกสาร การวิเคราะห์ตัวบทสื่อ และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้แทนสถานศึกษา ชุมชน ประชาชน ผู้ประกอบการ และภาคีเครือข่าย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา การวิเคราะห์ตัวบท และการวิเคราะห์เชิงธีม โดยตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้าและการตรวจสอบกับผู้ให้ข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า (1) เทศบาลนำเสนอปัญหา PM2.5 ใน 5 มิติ ได้แก่ ภัยสุขภาพที่มองไม่เห็น ความเสี่ยงเชิงพื้นที่ ความเสี่ยงตามลักษณะประชากร ความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ และปัญหาข้ามเขตพื้นที่ที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน โดยเทศบาลทำหน้าที่กำหนดนโยบาย จัดการข้อมูล สื่อสาร และเชื่อมโยงเครือข่าย ขณะที่ภาคส่วนอื่นมีบทบาทเป็นผู้รับและให้ข้อมูล ตลอดจนผู้ร่วมดำเนินงานและพัฒนาแนวทางแก้ไข (2) รูปแบบการสื่อสารประกอบด้วยการเฝ้าระวังและแจ้งเตือน การสร้างความรู้และความเข้าใจ การคุ้มครองกลุ่มเปราะบาง การส่งเสริมการมีส่วนร่วม และการถ่ายทอดองค์ความรู้และขยายเครือข่าย โดยใช้กลยุทธ์การสื่อสารบนฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ การแปลงข้อมูลวิทยาศาสตร์สู่คำแนะนำที่ปฏิบัติได้ การสื่อสารจำเพาะกลุ่ม การใช้ผู้ส่งสารที่น่าเชื่อถือ และการสร้างประโยชน์ร่วม และ (3) สังเคราะห์รูปแบบการสื่อสารเพื่อสร้างความร่วมมือ 6 ขั้นตอน ได้แก่ การรู้พื้นที่ด้วยข้อมูล การแปลข้อมูลสู่การปฏิบัติ การสื่อสารจำเพาะกลุ่มและพื้นที่ การสร้างพื้นที่สนทนาและความไว้วางใจ การดำเนินงานร่วมบนฐานประโยชน์ร่วม และการสะท้อนผล เรียนรู้ และขยายเครือข่าย ผลการศึกษาสะท้อนว่าการสื่อสารเป็นกลไกเชิงยุทธศาสตร์และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการบริหารจัดการปัญหา PM2.5 แบบมีส่วนร่วมในระดับท้องถิ่น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2566). แผนจัดการมลพิษ พ.ศ. 2566–2570. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2023/04/pcdnew-2023-04-24_08-25-57_987107.pdf
นงนุช เลิศด้วยลาภ, วิทยาธร ท่อแก้ว, และหฤทัย ปัญญาวุธตระกูล. (2569). การสื่อสารแบบมีส่วนร่วมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการในบริบทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารการบริหารปกครอง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 15(1), 247–260. https://doi.org/10.14456/gjl.2026.14
ปาริชาติ ศรีสมัย. (2569). ปัญหาฝุ่น PM 2.5 ที่ควรตระหนักในสถานการณ์ปัจจุบัน. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม, 4(1), 1–4. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/nkp/article/ view/283361
ปฤฐฎาง จันทร์บุญเรือง. (2563). กลยุทธ์การสื่อสารของผู้นำชุมชนต่อการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการแม่น้ำเลย จังหวัดเลย. วารสารนิเทศศาสตรปริทัศน์, 24(1), 50–63. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jca/article/view/245340
สรวิชญ์ สิทธิยศ, ปฏิพัทธ์ วงค์เรือง, และประจวบ แหลมหลัก. (2566). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของเยาวชนพื้นที่สูงในช่วงเผาในที่โล่งในจังหวัดพะเยา ประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 9(1), 9–20. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/258411
โสภารัตน์ จารุสมบัติ. (2554). ศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการสิ่งแวดล้อม. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 9(1), 5–35. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/kpi_journal/article/ view/244424
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571. https://doi.org/10.1093/jopart/ mum032
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Chaiboonsri, C., Eakkapun, P., Sirimongkonlertkun, N., Suksaroj, T. T., Nasanit, R., Apiratikul, R., Apirakkittikul, N., Manason, P., Wongwuthikun, K., & Pongpiachan, S. (2023). The impact of PM2.5 on socio-economic of Thailand: The perception based on the survey data. NIDA Development Journal, 63(2), 106–124. https://doi.org/10.14456/ndj.2023.5
Chanabawornsakul, W., Tuprakay, S., Premanoch, P., & Ratcha, M. (2022). A study of government measures and guidelines for managing the particulate matter PM2.5 pollution crisis in Thailand. Journal of the Association of Researchers, 27(3), 143–161. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jar/article/view/ 259514
Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An integrative framework for collaborative governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1–29. https://doi.org/10.1093/jopart/mur011
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
Finn, S., & O’Fallon, L. R. (2017). The emergence of environmental health literacy—From its roots to its future potential. Environmental Health Perspectives, 125(4), 495–501. https://doi.org/10.1289/ehp.1409337
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed (M. B. Ramos, Trans.). Herder and Herder. (Original work published 1968)
Hall, S. (Ed.). (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. SAGE Publications.
Khamnuan, P., Jirapongsuwan, A., Ikeda, A., Ketema, R. M., & Laeman, N. (2025). Policies and practices for environmental health services in Thailand: Surveillance, prevention, and management of diseases and health threats caused by PM2.5. Thai Journal of Public Health, 55(2), 1333–1347. https://doi.org/10.14456/ thjph.2025.15
Malaicharoen, H. (2022). Factors Associated with Self-Protective Behaviors Against Particulate Matter Less Than 2.5 Microns (PM2.5) Among Residents of Na Phra Lan Subdistrict, Chaloem Phra Kiat District, Saraburi Province. Journal of Public Health and Innovation, 2(3), 82–97. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/J-PHIN/article/view/255124
McKee, A. (2003). Textual analysis: A beginner’s guide. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/97808570 20017
Pezzullo, P. C., & Cox, J. R. (2018). Environmental communication and the public sphere (5th ed.). SAGE Publications.
Ramírez, A. S., Ramondt, S., Van Bogart, K., & Perez-Zuniga, R. (2019). Public awareness of air pollution and health threats: Challenges and opportunities for communication strategies to improve environmental health literacy. Journal of Health Communication, 24(1), 75–83. https://doi.org/10.1080/ 10810730.2019.1574320
Reynolds, B., & Seeger, M. W. (2005). Crisis and emergency risk communication as an integrative model. Journal of Health Communication, 10(1), 43–55. https://doi.org/ 10.108010810730590904571
Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/ 9781529682571
Servaes, J. (2020). Communication for development and social change: In search of a new paradigm. In J. Servaes (Ed.), Handbook of communication for development and social change (pp. 15–27). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-15-2014-3_108
Sinoi, W. (2025). Public awareness and attitudes toward the PM2.5 problem. Chalermkarnchana Academic Journal, 12(1), 17–32. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/cnujournal/article/view/2638
World Health Organization. (2017). WHO community engagement framework for quality, people-centred and resilient health services. https://www.who.int/publications/i/item/ WHO-HIS-SDS-2017.15
World Health Organization. (2018). Communicating risk in public health emergencies: A WHO guideline for emergency risk communication policy and practice. https://www.who.int/publications/ i/item/9789241550208
World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. https://www.who.int/publications/i/ item/9789240034228